Danas se u Srbiji održavaju izbori za nacionalne savete 23 nacionalne manjine: Ko se bira i čemu služe ova tela?

Šta su nacionalni saveti i čime se bave?

Nacionalni saveti nacionalnih manjina predstavljaju tela preko kojih pripadnici manjinskih zajednica ostvaruju pravo na manjinsku samoupravu. Njihova uloga je da zastupaju interese nacionalnih manjina u oblastima obrazovanja, kulture, informisanja i službene upotrebe jezika i pisma.

U oblasti obrazovanja, nacionalni saveti učestvuju u ostvarivanju prava na obrazovanje na maternjem jeziku, kao i u odlučivanju o pitanjima koja se odnose na udžbenike, nastavne programe i obrazovne ustanove.

U oblasti kulture bave se očuvanjem jezika, tradicije i kulturnog nasleđa nacionalnih manjina, dok u oblasti informisanja učestvuju u ostvarivanju prava na informisanje na maternjem jeziku.

Njihove nadležnosti obuhvataju i pitanja službene upotrebe jezika i pisma nacionalnih manjina.

Ko bira predstavnike i na koji način?

Izbori su raspisani 18. septembra odlukom ministra za ljudska i manjinska prava i društveni dijalog Deme Beriše.

Ministarstvo je utvrdilo da su uslove za neposredne izbore ispunile 21 nacionalna manjina: albanska, aškalijska, bošnjačka, bugarska, bunjevačka, vlaška, grčka, egipatska, mađarska, makedonska, nemačka, poljska, romska, rumunska, rusinska, slovačka, slovenačka, ukrajinska, hrvatska, crnogorska i češka.

Pripadnici goranske i ruske nacionalne manjine svoje predstavnike biraće putem elektorskih skupština, na kojima će glasati potvrđeni elektori.

Na neposrednim izborima građani glasaju za izborne liste, a ne za pojedinačne kandidate. Broj mandata koji pripada svakoj listi određuje se srazmerno broju osvojenih glasova.

Koliko članova ima svaki nacionalni savet?

Broj članova koji se bira razlikuje se od nacionalnog saveta do nacionalnog saveta.

Na neposrednim izborima bira se po 35 članova bošnjačkog, mađarskog i romskog nacionalnog saveta, 29 članova albanskog, a po 23 člana vlaškog, rumunskog, slovačkog, hrvatskog i crnogorskog nacionalnog saveta.

Po 19 članova bira se za bugarski, bunjevački, makedonski i rusinski nacionalni savet, dok će aškalijski, grčki, egipatski, nemački, poljski, slovenački, ukrajinski i češki nacionalni savet imati po 15 članova.

Putem elektorskih skupština bira se 15 članova Goranskog i 19 članova Ruskog nacionalnog saveta.

Ko ima pravo glasa?

Pravo glasa na neposrednim izborima imaju punoletni državljani Srbije koji su upisani u poseban birački spisak odgovarajuće nacionalne manjine.

Upis u poseban birački spisak vrši se na lični zahtev, a građani mogu biti upisani u spisak samo jedne nacionalne manjine.

Glasanje će biti organizovano na 949 biračkih mesta, od 7 do 20 časova. Na teritoriji Požarevca biće otvorena dva biračka mesta – u prostorijama Mesne zajednice Radna mala u Požarevcu i u zgradi Gradske opštine u Kostolcu.

Za izbore za članove Nacionalnog saveta romske nacionalne manjine proglašena je samo jedna izborna lista – „Ujedinjeni Romi za ujedinjenu Srbiju – Dejan Vlajković“, koja ima 35 kandidata. Među kandidatima je i Bajram Morina iz Kostolca.

Za Nacionalni savet vlaške nacionalne manjine proglašena je takođe jedna izborna lista – „Ujedinjeni Vlasi za ujedinjenu Srbiju“ Nosilac liste je Novica Janošević, a na izbornoj listi nalazi se 11 kandidata iz Braničevskog okruga.

Mandat traje četiri godine

Redovni izbori za članove nacionalnih saveta održavaju se svake četiri godine, koliko traje mandat jednog saziva. Prethodni redovni izbori održani su 13. novembra 2022. godine.

Nacionalni saveti nisu organi lokalne samouprave niti političke stranke, već predstavnička tela nacionalnih manjina sa zakonom utvrđenim nadležnostima u oblastima važnim za očuvanje njihovog identiteta i ostvarivanje manjinskih prava.