85 godina od ulaska Jugoslavije u Drugi svetski rat: Kako je izgledao život u okupiranom Požarevcu

Nakon kapitulacije Kraljevine Jugoslavije u Aprilskom ratu, nemačke okupacione snage ušle su u Požarevac već 18. aprila 1941. godine. Za stanovnike grada to je označilo početak više od hiljadu dana okupacije.

Odmah po ulasku u grad, nemačka vojska preuzela je svu vlast, a njena naređenja morala su se bezuslovno izvršavati. Komanda mesta bila je smeštena u zgradi tadašnje Gimnazije (današnja Osnovna škola „Dositej Obradović“). Svakodnevicu građana obeležavala su stroga pravila: uveden je policijski čas od 20 do 6 časova, a njegovo kršenje kažnjavano je streljanjem. Časovnici su usklađeni sa nemačkim vremenom, pomeranjem za jedan sat unapred.

Okupator je uveo represivne mere – svaki napad na nemačke vojnike, kao i krađe ili sabotaže, kažnjavani su smrtnom kaznom. Naređena je predaja oružja, dok su pripadnici jugoslovenske vojske morali da se jave i predaju opremu nakon kapitulacije države.

Istovremeno, nastojalo se da se održi privid normalnog funkcionisanja grada. Proizvodni pogoni su morali da nastave rad, a trgovina je stavljena pod strogu kontrolu – cene su morale ostati nepromenjene, uz pretnju zatvaranja radnji i zaplene robe. Gradske vlasti bile su zadužene za održavanje čistoće ulica, dok je stanovništvu naloženo da održava higijenu svojih domova.

Kretanje je bilo strogo ograničeno – napuštanje grada bilo je moguće samo uz odobrenje okupacionih vlasti, a hotelijeri i ugostitelji morali su da vode evidenciju gostiju radi potpune kontrole stanovništva. Čak su i berberi bili pod posebnim nadzorom, uz obavezu detaljne dezinfekcije alata prilikom brijanja nemačkih vojnika.

Požarevac je u okviru okupacione uprave postao sedište krajske komande, a već krajem 1941. godine obnovljen je okružni administrativni sistem. Za okružnog načelnika postavljen je Dušan Jevtić, koga je 1942. zamenio Milan Kalabić. 

Okupacija je u Požarevcu trajala sve do oslobođenja 1944. godine, ostavljajući dubok trag u životu grada i njegovih stanovnika.

Izvor: Slobodanka Cvetković „Okupirani Požarevac 1941–1944 – slike iz svakodnevnog života“