Mitrovdan – hajdučki rastanak: Priča o Milji i Petru Kobiljcu, hajdučkom paru iz Požarevačkog okruga

Na današnji dan, 8. novembra, Srpska pravoslavna crkva proslavlja Mitrovdan, praznik posvećen Svetom velikomučeniku Dimitriju. U narodnoj tradiciji ovaj datum poznat je i kao hajdučki rastanak, jer su se hajduci pred zimu povlačili iz šuma i planina i odlazili kod jataka, koji su im pružali sklonište i hranu.

Izreka „Mitrovdanak – hajdučki rastanak, Đurđevdanak – hajdučki sastanak“ opisuje sezonski ritam hajdučkog života. Na proleće, kada bi šume olistale i pružile im zaklon, hajduci su se vraćali u družine, dok su se u jesen razilazili i pripremali za zimu.

Milja i Petar Kobiljac – hajdučki par iz Požarevačkog kraja

Među neobičnim pričama o hajdučiji u Požarevačkom okrugu izdvaja se priča Milje i Petra Marjanovića Kobiljca, koji su krajem 19. veka zajedno delovali kao odmetnički par.

Prema istraživanju istoričarke Olivere Milosavljević, Miljin odlazak u hajduke počeo je 1879. godine, kada ju je Petar, sa kojim je bila u ljubavnoj vezi, nasilno izveo iz zatvora golubačkog kapetana. Nakon toga su se zajedno odmetnuli od vlasti.

Njihove aktivnosti ubrzo su prerasle u niz pljački, otmica i iznuđivanja novca na području Požarevačkog okruga. Milja nije bila samo Petrova pratilja, već je aktivno učestvovala u tim akcijama, koristila oružje i primenjivala nasilje.

Zanimljiv podatak iz ovog istraživanja jeste da se Milja jedno vreme nalazila u družini u kojoj je bila i druga žena, Marija Nikolajevna.

Krajem 1890. godine Milja je uhapšena, dok je Petar nastavio da se krije. Početkom 1891. godine ubijen je u Kobilju, kada je potera osujetila njegov pokušaj da ponovo oslobodi Milju.

Milja je potom optužena za osam krivičnih dela počinjenih tokom njihovog zajedničkog odmetništva. Suđenje je održano 1892. godine pred porotom Prvostepenog suda u Požarevcu i izazvalo je veliko interesovanje javnosti.

Posebnu pažnju prisutnih privukla je činjenica da se Milja pred sudom pojavila sa svoja tri mala sina. Iako je 9. oktobra osuđena na smrtnu kaznu, ona joj je kasnije preinačena u 20 godina zatvora, koje je izdržavala u Požarevcu.

Njena priča ostala je zabeležena kao jedan od upečatljivijih primera ženskog učešća u hajdučiji na području Srbije u 19. veku.