Kako je izgledao Požarevac u vreme Požarevačkog mira

Austro-turski rat vođen od 1716. do 1718. godine okončan je pobedama Habsburške monarhije kod Petrovaradina, Temišvara i Beograda. Mirovni pregovori održani su u Požarevcu, gde su predstavnici Habsburške monarhije, Osmanskog carstva i Mletačke republike postigli sporazum koji je u istoriji ostao poznat kao Požarevački mir.

Pregovori nisu vođeni u  palati, već u privremenom diplomatskom ,,naselju" podignutom južno i jugoistočno od tadašnje požarevačke palanke. Iako je u početku razmatrana izgradnja posebne zgrade za potrebe kongresa, od te zamisli se odustalo, pa su učesnici bili smešteni u postojećim kućama, ali i u novoizgrađenim drvenim objektima i šatorima.

Od male osmanske palanke do mesta gde se odlučivalo o sudbini Balkana

Jedan od najdragocenijih opisa tadašnjeg Požarevca ostavio je Vendramin Bjanki, sekretar mletačkog ambasadora i učesnik mirovnog kongresa, koji je već 1719. godine u Padovi objavio knjigu o Požarevačkom miru. Prema njegovoj proceni, Požarevac je imao između 2.000 i 2.500 stanovnika i više je ličio na selo nego na grad. Opisao ga je kao malu tursku kasabu sa mnoštvom skromnih, razbacanih kuća i izraženim siromaštvom.

Požarevac je tada bio naselje nepravilne petougaone osnove, bez planski uređenih ulica i sa kućama raspoređenim bez jasnog urbanističkog reda. Oko palanke prostirala se drvena palisada, dok ju je spolja štitio dubok odbrambeni šanac, širok gotovo šest, a dubok oko tri metra. U naselje se ulazilo preko drvenog mosta sa južne strane.

Na sačuvanom planu iz 1718. godine prikazano je nešto više od 70 objekata, uglavnom unutar palanke i u privremenom kongresnom naselju podignutom za potrebe mirovnih pregovora. Većina kuća nalazila se unutar palisade, dok su u okolini bili podignuti brojni šatori i drvene građevine namenjene smeštaju učesnika i njihovih pratnji. 

Posebno je zanimljivo da plan otkriva kako je izgledao svakodnevni život tokom mirovnih pregovora. U okolini mesta na kojem su bili smešteni predstavnici Habsburške monarhije i Mletačke republike nalazile su se kuhinje, pekare, štale, radionice, kancelarija, pošta, improvizovane kapele i crkve, ali i kantine u kojima se točilo piće.

Posle zaključenja mira organizovana je i velika proslava – na ražnju je ispečen ceo vo, dok je iz improvizovane „vinske fontane", napravljene od buradi sa crvenim i belim vinom postavljenih na četiri stuba, vino teklo okupljenom narodu.