Na današnji dan pre 128 godina otkriven Spomenik knezu Milošu u Požarevcu

Otkrivanje spomenika bilo je jedan od najznačajnijih događaja u istoriji Požarevca. Prema istorijskim zapisima, tom prilikom u grad je stiglo više hiljada ljudi iz svih krajeva Srbije, a svečanosti su prisustvovali najviši državni, vojni i crkveni velikodostojnici tog vremena. Zbog broja okupljenih u odnosu na tadašnji broj stanovnika, ovaj događaj smatra se najmasovnijim skupom u istoriji Požarevca.

Spomenik je izradio vajar Đorđe Jovanović (1861–1953), rođeni Novosađanin koji je detinjstvo i školovanje proveo u Požarevcu. Već afirmisan kao umetnik, Jovanović je 1897. godine prihvatio narudžbinu Odbora za podizanje spomenika knezu Milošu i izradio bronzanu skulpturu vladara u prirodnom, odnosno natprirodnom stavu, postavljenu na visokom postamentu.

Kako bi što vernije prikazao kneza Miloša, umetnik je tokom rada koristio originalnu kneževu odeću i portret. Gipsani model skulpture iste godine bio je izložen na Pariskom salonu, gde je nagrađen zlatnom medaljom.

Na postamentu spomenika uklesani su datumi rođenja i smrti kneza Miloša, datum oslobođenja Požarevca – 24. jun 1815. godine, kao i datum otkrivanja spomenika – 24. jun 1898. godine. Na prednjoj strani nalazi se i poznata kneževa poruka: „Delibaša, carski delijo, ti imaš kud i na drugu stranu, a ja nemam kuda, nego tuda, pa u život ili smrt“.

Svečanosti otkrivanja prisustvovali su tadašnji kralj Aleksandar Obrenović, bivši kralj Milan Obrenović, članovi Vlade, predsednik Narodne skupštine, predstavnici vojske i Srpske pravoslavne crkve, kao i veliki broj građana iz Požarevca i drugih krajeva Srbije. Iako je manifestaciju tokom oba dana pratila jaka kiša, planirani program je uglavnom realizovan.

Podsetimo, spomenik knezu Milošu oštećen je tokom oluje koja je u julu prošle godine pogodila Požarevac. Prošle nedelje ministar kulture Nikola Selaković, prilikom posete Požarevcu, najavio je da će Ministarstvo kulture, u saradnji sa Regionalnim zavodom za zaštitu spomenika kulture u Smederevu, preuzeti najveći deo troškova njegove sanacije.

Izvor: Saša Ilić, „Miloš u parku“, časopis Zapisi, br. 3, Istorijski arhiv Požarevac.