Godišnjica ubistva novinara Slavka Ćuruvije

Slavko Ćuruvija je rođen 9. avgusta 1949 godine. Diplomirao je na Fakultetu političkih nauka u Beogradu 1978. godine.

Radio je u preduzeću „Mašinogradnja“, a kao novinar bio je angažovan u brojnim časopisima, dnevnim novinama i televizijama širom regiona.

Kao novinar i urednik uglavnom se bavio političkim novinarstvom, pisao je reportaže o situaciji na Kosovu i ratovima na prostoru Bivše Jugoslavije. Autor je knjige „Ibeovac" i učestvovao je u realizaciji dokumetarnog filma o političkim zatvorenicima u Jugoslaviji „Da li su zidovi zatvora zidovi pakla“.

Nakon napuštanja državnog lista „Borba“, osnovao je „Nedeljni telegraf“ 1994. godine, a 1996. godine osnovao je list "Dnevni telegraf".

Slavko je osnivač i  novina „Evropljanin“.

Dobitnik je mnogih priznanja, poput nagrade "Borba".

Bio je poznat kao oštri kritičar Miloševićevog režima i borac za demokratiju i slobodu štampe, o čemu svedoče i njegove reči: „Ja radim zato što želim da ova  zemlja bude tako uređena da glavni urednici i novinari mogu slobodno da prave svoje novine, da te novine mogu slobodno da se prodaju, da građani mogu slobodno da ih čitaju.“

Već 1998. godine Zakonom o javnom informisanju, koji je potpisao tadašnji ministar informisanja Aleksandar Vučić, zabranjuje se „Dnevni telegraf“ i još nekoliko nezavisnih medija. Ove novine su nastavile da se objavljuju u Crnoj Gori, a Slavko Ćuruvija je zbog novinarskog rada osuđen na pet meseci zatvora koji uz pomoć advokata uspeva da izbegne.

Nedeljnik “Evropljanin” je kažnjen sa 2,4 miliona dinara, što je najveća kazna izrečena bilo kojem mediju u Srbiji do danas.

Zbog svog pisanja, Miloševićev režim ga je proglasio „izdajnikom i stranim plaćenikom koji podržava bombardovanje“.

Tokom NATO bombardovanja u prorežimskom listu „Ekspres“ 6. aprila 1999. godine objavljen je tekst „Ćuruvija dočekao bombe“ koji je pročitan i u Dnevniku RTS-a.

Nekoliko dana kasnije, 27 ljudi iz beogradskog  odeljenja Resora Državne bezbednosti počinje da prati Ćuruviju 24 časa dnevno.

Na Uskrs, 11. aprila 1999. godine, Slavka Ćuruviju su presrela dva maskirana napradača i ubila ga ispred njegove zgrade u Svetogorskoj ulici u Beogradu.

Bez dovoljno dokaza o pokretanju istrage o ubistvu Ćuruvije

Nakon petooktobraskih promena, 31. oktobra 2000. godine dosije slučaj Ćuran – izveštaj službe Državne bezbednosti o praćenju Slavka Ćuruvije dospeo je u medije.

Za vreme policijske akcije „Sablja“ 2003. godine, koja je usledila posle ubistva premijera Srbije Zorana Đinđića, uhapšeni su i pripadnici Državne bezbednosti Miroslav Kurak i Ratko Romić. Oni su odbili da potvrde svoje iskaze o ubistvu na poligrafu. Pušteni su na slobodu, a Romić je čak dobio odštetu od države zbog pritvaranja.

Specijalni tužilac za organizovani kriminal Slobodan Radovanović u decembru 2006. godine zahtevao je od istražnog sudije da pokrene predistražne radnje o ubistvu Slavka Ćuruvije.

Početkom 2009. godine, specijalni tužulac Miljko Radisavljević izjavio je da nema dovoljno dokaza za pokretanje sudske istrage o ubistvu.

Nakon nekoliko godina tišine, 2013. godine formira se Komisija za istraživanje ubistva novinara pre svega Dade Vujasinović, Milana Pantića i Slavka Ćuruvije. Na čelu komisije nalazi se Veran Matić.

Suđenje za ubistvo Slavka Ćuruvije

Osuđeni za ubistvo bivšeg premijera Zorana Đinđića, bivši komandant Jedinice za specijalne operacije, Milorad Ulemek Legija je 8. janura 2014. godine ispričao da mu je bivši direktor Resora državne bezbednosti Rade Marković ispričao da su Slavka Ćuruviju ubili pripadnici te službe Miroslav Kurak i Ratko Romić.

Suđenje za ubistvo Slavka Ćuruvije počinje 2015. godine.

Na osnovu pomenutog svedočenja, tokom 2015. godine, Tužilaštvo za organizovani kriminal podiglo je optužnicu protiv načelnika Resora DB-a Ratka Markovića, šefa beogradskog centra DB-a Milana Radonjića, glavnog obaveštajnog inspektora u drugoj upravi resora Ratka Romića i operativca Miroslava Kuraka.

Prema optužnici, u Slavka Ćuruviju je pucao Miroslav Kurak ispalivši u njega 12 metaka u leđa i glavu, pucajući iz „škorpiona" 7,65 milimetara sa rastojanja od jednog i po metra.

Takođe, kako piše u optužnici, Ratko Romić je drškom pištolja udario Ćuruvijinu suprugu, Branku Prpu, kada je pokušala da se okrene.

Radonjić i Romić su uhapšeni 13. januara 2014, a sud im je 2017. godine odobrio da presudu sačekaju u kućnom pritvoru, sa nanogicom, dok se Ratko Marković nalazi na izdržavanju kazne od 40 godina zatvora zbog umešanosti u ubistvo četvorice funkcionera Srpskog pokreta obnove 1999. godine na Ibarskoj magistrali i pokušaj ubistva lidera te stranke Vuka Draškovića.

U trenutku podizanja optužnice Kurak se nalazi u bekstvu, odnosno prema pisanju medija na safariju u Tanzaniji.

Sudija Snežana Jovanović rekla je da je sudsko veće većinom glasova odlučilo da su optuženi krivi što su, po nalogu nepoznate osobe, ubili Ćuruviju.

Ćuruvija je ubijen sa željom da se ograniči sloboda medija i očuva moć i vlast, čije je predstavnike javno kritikovao navodi se u optužnici tužilaštva.

Apelacioni sud ukida presudu i nalaže ponovno suđenje

Prvostepenom presudom Sudskog veća Specijalnog suda u Beogradu 2019. godine Radomir Marković i Milan Radonjić osuđeni su na po 30 godina zatvora zbog podstrekivanja na ubistvo, dok su Miroslav Kurak i Ratko Romić na po 20 godina zatvora zbog teškog ubistva u saizvršilaštvu.

Apelacioni sud u Beogradu je u toku iste godine ukinuo prvostepenu presudu za ubistvo Ćuruvije i vratio predmet na ponovno suđenje prvostepenom sudu. Navedeno je da je Specijalni sud  presudom izašao van okvira optužbe, da je uveo nepoznato lice kao neposrednog izvršioca i time promenio činjenično stanje iz optužnice, a optuženima je pripisao i radnje za koje nisu bili optuženi.

Jedan od razloga jeste i iskaz Branke Prpe, supruge Slavka Ćuruvije, koja niije mogla da potvrdi da je Kurak neposredni izvršilac iako je za to optužen.

Ponovljeno suđenje počelo je 9. oktobra 2020, a u decembru 2021. godine doneta je druga, gotovo ista prvostepena presuda da su za ubistvo Slavka Ćuruvije krivi Radomir Marković, Milan Radonjić i Ratko Romić, uz NN lice kao neposrednog izvršioca.

U martu 2023. godine. Marković, Radonjić i Romić su izjavili da nisu krivi za ubistvo. U aprilu je Apelacioni sud u Beogradu ukinuo meru zabrane napuštanja stana uz primenu elektronskog nadzora – „nanogice“ Milanu Radonjiću i Ratku Romiću, dok je Evropski sud za ljudska prava u Strazburu utvrdio da su Radonjiću i Romiću povređena prava zbog predugog pritvora i naložio Srbiji da im isplati po 1.000 evra nematerijalne štete.

Predsednik Komisije za istraživanje ubistava novinara, Veran Matić, koji je tu informaciju čuo od državnog sekretara, zatražio je od Apelacionog suda da obavesti javnost da li je odlučeno o puštanju na slobodu Ratka Romića i Milana Radonjića.

Apelacioni sud u Beogradu, je u februaru 2024. godine usvojio žalbe okrivljenih za ubistvo Slavka Ćuruvije i ukinuo presudu Odeljenja za organizovani kriminal Višeg suda u Beogradu, kojom su bili osuđeni na ukupno 100 godina zatvora. Sud je naveo da nema dovoljno dokaza da su bivši funkcioneri Resora državne bezbednosti – Radomir Marković, Milan Radonjić, Miroslav Kurak i Ratko Romić – izvršili ubistvo, te da navodi optužbe nisu dokazani na nesumnjiv način

Vrhovni sud ukida presudu Apelacionog suda u januaru 2026. godine

Vrhovni sud je početkom 2026. godine, utvrdio  da je presuda Apelacionog suda u Beogradu od 2. februara 2024, kojom su okrivljeni oslobođeni za ubistvo Slavka Ćuruvije, doneta nezakonito uz bitne povrede krivičnog postupka u njihovu korist. Delimično je usvojen zahtev Vrhovnog javnog tužilaštva, uz ocenu da pojedini važni dokazi nisu pravilno vrednovani.

Ni 27 godina nakon ubistva počinioci i nalogodavci još uvek nisu kažnjeni.

Izvori:
BBC na srpskom
Fondacija Slavko Ćuruvija
N1,NUNS