Istorija ženskih udruženja u Požarevcu

Požarevačko Žensko Društvo

Požarevačko Žensko Društvo osnovano je 1878. godine kao podružnica Beogradskog ženskog društva, prvog srpskog ženskog humanitarnog udruženja. Misija Društva bila je obrazovanje žena, razvijanje društvene i političke svesti, ekonomska samostalnost i unapređenje položaja žena u društvu. Organizovalo je kurseve, predavanja i humanitarne akcije, a od 1879. do 1914. godine izdavalo je časopis „Domaćica”, koji je služio kao vodič za vaspitanje žena i domaćinstava, ali i kao sredstvo promovisanja ženskih prava.

Žensko Društvo je postalo temelj ženskog organizovanja u Požarevcu, omogućivši ženama obrazovanje, zapošljavanje, ekonomski i društveni uticaj, samopouzdanje i bolju poziciju u porodici, iako pravo glasa još nisu dobile do početka Drugog svetskog rata.

Kolo srpskih sestara – Požarevački pododbor

Požarevački pododbor Kola srpskih sestara osnovan je 2. februara 1905. godine na inicijativu Bosiljke Pavlović. Članice su se odmah uključile u humanitarne i obrazovne aktivnosti, a tokom Balkanskih ratova 1912-1913. godine organizovale su radionicu za izradu vojnog i bolničkog rublja i pružale neposrednu negu ranjenim vojnicima u lokalnim bolnicama. Aktivnosti članica obuhvatale su negu ranjenika, pripremu hrane, održavanje čistoće i upravljanje bolničkim poslovima.

Tokom Prvog svetskog rata, članice su nastavile rad čak i tokom teškog povlačenja vojske kroz Albaniju, pomažući ranjenicima i siročadi. Po oslobođenju Požarevca 1918. godine, organizovale su  doček oslobađajuće vojske i nastavile rad humanitarnih ustanova, uključujući Dom ratne siročadi i Društvo za zaštitu jugoslovenske dece.
Zahvaljujući požrtvovanosti članica, pododbor je dobio brojna priznanja i odlikovanja – domaća, poput Ordena Svetog Save i medalja Crvenog krsta Kraljevine Jugoslavije, i međunarodna, uključujući medalju „Florens Najtingel“. Danas pododbor nosi naziv Kolo srpskih sestara „Bosiljka Pavlović“, u znak sećanja na osnivačicu.

Ženski Pokret

Požarevačko Žensko društvo je 1926. godine preraslo u znatno aktivnije udruženje – Ženski pokret. Odluka o njegovom osnivanju doneta je na zajedničkoj sednici Požarevačkog Kola srpskih sestara, Ženskog društva i Kola devojaka, održanoj u Domu ratne siročadi.

Novoformirani Ženski pokret imao je svoj klub i proširio je delovanje na čitav požarevački kraj. Pod vođstvom dr Sofije Ljesevićev organizovani su analfabetski kursevi, obrazovanje zatvorenica, kao i otvaranje poliklinike, obdaništa i dispanzera za majke i decu. Pokret je aktivno radio na unapređenju higijene, zdravstvene zaštite i jačanju društvene i patriotske svesti u domaćinstvu.

Ženska udruženja danas

Organizacija FemIn kolektiv nastala je u Požarevcu 2024. godine, kao odgovor na lično iskustvo rodnog nasilja sa kojim se suočila jedna od osnivačica. Iz potrebe za podrškom, razumevanjem i solidarnošću, rođena je inicijativa koja danas predstavlja prvu feminističku organizaciju u Braničevskom okrugu posvećenu sistemskoj borbi protiv rodnog nasilja.

Udruženje „Uspešne žene Kostolca“ (skraćeno „Žene“) osnovano je kao neformalna grupa u aprilu 2018. godine, dok je zvanično registrovano u martu 2019. godine u Kostolcu. Udruženje deluje sa ciljem unapređenja prava žena i dece, promovisanja ženskog aktivizma i solidarnosti, stvaranja društva sa nultom tolerancijom na nasilje, kao i pružanja podrške deci sa razvojnim poteškoćama kroz zalaganje za jednake šanse i veću društvenu odgovornost.

Izvor:Dragana A. Miloradović, Uloga žena u društvenom i kulturnom životu Požarevca krajem XIX i početkom XX veka.