Moj grad

Ko ima pravo na porodičnu penziju: Posebni uslovi za supružnike i vanbračne partnere

Foto: Ilustracija/Pixabay

Foto: Ilustracija/Pixabay

Pravo na porodičnu penziju mogu ostvariti i supružnici i vanbračni partneri, pod uslovima propisanim zakonom.

Pravo na porodičnu penziju imaju članovi porodice umrlog korisnika starosne ili invalidske penzije, kao i umrlog osiguranika koji je ispunio uslove za penziju ili imao najmanje pet godina staža osiguranja. Ako je uzrok smrti povreda na radu ili profesionalna bolest, članovi porodice ovo pravo ostvaruju bez obzira na dužinu staža osiguranja umrlog.

Vanbračni partner može ostvariti pravo na porodičnu penziju uz zakonom propisane uslove

Pravo na porodičnu penziju mogu ostvariti supružnik i vanbračni partner, ali samo ukoliko su ispunjeni zakonom propisani uslovi.

Vanbračna zajednica života mora biti utvrđena pravnosnažnim rešenjem vanparničnog suda i morala je trajati najmanje tri godine. Izuzetak postoji ukoliko vanbračni partner sa umrlim osiguranikom, odnosno korisnikom prava ima zajedničko dete. U tom slučaju pravo se ostvaruje bez obzira na dužinu trajanja vanbračne zajednice, pod uslovom da je ona utvrđena pravnosnažnim sudskim rešenjem.

Isto pravo može ostvariti i vanbračni partner nakon prestanka zajednice života, ukoliko mu je sudskom presudom utvrđeno pravo na izdržavanje.

Uslovi za supružnika i vanbračnog partnera

Vanbračni partner može ostvariti pravo na porodičnu penziju pod istim uslovima koji važe i za supružnika.

Supruga ili vanbračna partnerka može ostvariti pravo ako je:

do smrti partnera navršila 53 godine života;

do smrti partnera ili u roku od jedne godine od dana smrti postala potpuno nesposobna za rad;

ostalo jedno ili više dece koja imaju pravo na porodičnu penziju po tom partneru, a ona obavlja roditeljsku dužnost prema toj deci.

Ako supruga ili  vanbračna partnerka tokom trajanja prava po osnovu obavljanja roditeljske dužnosti postane potpuno nesposobna za rad, zadržava pravo na porodičnu penziju dok postoji ta nesposobnost.

 Supruga  ili vanbračna partnerka koja u trenutku smrti partnera nije imala 53 godine, ali je imala najmanje 45 godina života, može ostvariti pravo na porodičnu penziju kada navrši 53 godine.

Supružnik ili vanbračni partner može ostvariti pravo ako je:

do smrti partnerke navršio 58 godina života;

do smrti partnerke ili u roku od jedne godine od dana smrti postao potpuno nesposoban za rad;

ostalo jedno ili više dece koja imaju pravo na porodičnu penziju po toj partnerki, a on obavlja roditeljsku dužnost prema toj deci.

Ako suprug ili vanbračni partner tokom trajanja prava po osnovu roditeljske dužnosti postane potpuno nesposoban za rad, zadržava pravo na porodičnu penziju dok postoji ta nesposobnost.

suprug ili vanbračni partner koji tokom trajanja prava navrši 58 godina života trajno zadržava pravo.

Pravo mogu ostvariti i deca i roditelji

Pravo na porodičnu penziju mogu ostvariti i deca umrlog osiguranika ili korisnika prava, uključujući rođenu decu, usvojenu decu, pastorčad koju je osiguranik izdržavao, unučad, braću i sestre i drugu decu bez roditelja ili decu čiji su roditelji potpuno nesposobni za rad, ukoliko ih je umrli izdržavao.

Deci porodična penzija pripada:

do 15. godine života, bez obzira na školovanje;

do 20. godine života ako pohađaju srednju školu;

do 26. godine života ako studiraju;

dok traje nesposobnost za samostalan život i rad nastala do 15. godine života;

dok traje nesposobnost za samostalan život i rad nastala nakon 15. godine života, a pre smrti osiguranika, pod uslovom da ih je osiguranik izdržavao.

Roditelji umrlog osiguranika – otac, majka, očuh, maćeha i usvojioci – mogu ostvariti pravo ako ih je osiguranik izdržavao do smrti i ako su navršili 65 godina života za muškarce, odnosno 60 godina za žene, ili ako su postali potpuno nesposobni za rad.

Kako se određuje iznos porodične penzije

Iznos porodične penzije određuje se u procentu od penzije koja je pripadala ili bi pripadala umrlom u trenutku smrti:

za jednog člana porodice – 70 odsto;

za dva člana – 80 odsto;

za tri člana – 90 odsto;

za četiri i više članova – 100 odsto.

Ako pravo imaju supružnik, vanbračni partner, supružnik iz razvedenog braka ili vanbračni partner nakon prestanka zajednice života kojem je sudskom presudom utvrđeno pravo na izdržavanje, određuje se jedna porodična penzija u visini koja pripada jednom članu porodice i deli se u jednakim iznosima.

Podnošenje zahteva i dokumentacija

Zahtev za porodičnu penziju podnosi se filijali poslednjeg osiguranja, odnosno prema mestu prebivališta umrlog korisnika penzije.

Vanbračni partner uz zahtev dostavlja pravnosnažnu sudsku odluku o postojanju vanbračne zajednice, a ako je zajednica prestala – i pravnosnažnu presudu kojom je utvrđeno pravo na izdržavanje.

Od dokumentacije su potrebni, između ostalog, izvod iz matične knjige umrlih, izvodi iz matičnih knjiga članova porodice, dokaz o identitetu, dokumentacija o braku ili vanbračnoj zajednici, dokazi o stažu umrlog osiguranika, potvrde o školovanju dece, kao i medicinska dokumentacija kada postoji nesposobnost za rad ili nesposobnost za samostalan život i rad.

Važno za korisnike porodične penzije

Deca starija od 15 godina jednom godišnje dostavljaju potvrdu o školovanju, odnosno potvrdu o upisanoj godini na visokoškolskoj ustanovi. Ukoliko se potvrda ne dostavi, prestaje pravo na porodičnu penziju.

Udovice i udovci koji su ostvarili pravo na porodičnu penziju ne gube to pravo ako sklope novi brak ili zasnuju novu vanbračnu zajednicu.

Korisnik je dužan da prijavi promenu adrese i druge promene koje mogu uticati na ostvarivanje prava.

Ako je umrli osiguranik radio u inostranstvu, uključujući bivše jugoslovenske republike, o pravu na porodičnu penziju po osnovu inostranog staža odlučuje se prema propisima te države.

Porodična penzija može se isplaćivati na tekući račun, račun ustanove u kojoj je korisnik smešten, devizni račun za korisnike sa prebivalištem van teritorije Republike Srbije, kao i preko ovlašćenog lica.

Lice koje je namerno ili krajnjom nepažnjom prouzrokovalo smrt osiguranika, odnosno korisnika prava, ne može po tom osnovu ostvariti pravo na porodičnu penziju.