U septembru nova istraživanja Cuppae: Sredstva Ministarstva kulture nedovoljana, Opština Golubac obezbeđuje dodatnu podršku

Tokom posete Požarevcu, ministar kulture Nikola Selaković izjavio je da je Ministarstvo kulture obezbedilo milion dinara za projekat  istraživanja rimskog utvrđenja Golubac – Cuppae, čiji je nosilac Narodni muzej Požarevac.

Kako su za Boom93 rekli iz Narodnog muzeja Požarevac, početak jesenje kampanje planiran je za drugu polovinu septembra, a istraživanja će trajati između mesec i po i dva meseca.

Glavni cilj jesenjih istraživanja biće detaljno ispitivanje unutrašnje kule starijeg dela utvrđenja, koja je delimično istražena tokom prolećne kampanje. Arheolozi će kopati do sloja u kojem više nema tragova ljudske aktivnosti, kako bi utvrdili kada je utvrđenje prvi put podignuto i da li se ispod njega nalaze ostaci još starijih građevina.

Tokom jesenje kampanje planirano je i potpuno otkrivanje ojačanja uz unutrašnje lice zapadnog bedema, čime bi se stvorili uslovi za konzervaciju istraženih delova bedema naredne godine.

Iz Muzeja navode da sredstva Ministarstva kulture nisu dovoljna da pokriju planirano trajanje istraživanaja, zbog čega će Opština Golubac obezbediti dodatnu podršku angažovanjem radnika kroz programe javnih radova.

Dodaju da očekuju da će nalazi sa unutrašnje strane zapadnog bedema pružiti nova saznanja o hronologiji utvrđenja, pomoći u preciznijem određivanju vremena njegovog podizanja i razjasniti uočenu pregradnju zapadnog bedema.

Prema informacijama iz Narodnog muzeja Požarevac, u planu je i postepena eksproprijacija privatnih parcela na kojima se nalazi utvrđenje, kao i uređenje pristupa i okolnog prostora, sa ciljem formiranja arheološkog parka. Lokalitet se nalazi na preliminarnoj listi UNESCO-a u okviru projekta „Granice Rimskog carstva – Dunavski limes“.

Šta je Cuppae?

Rimsko utvrđenje Cuppae nalazi se na uzvišenju iznad dunavske obale, u današnjem Golupcu. Reč je o vojnom utvrđenju namenjenom za smeštaj pomoćnih jedinica, dimenzija približno 160 x 160 metara.

Ostaci kula, bedema i objekata unutar logora, zidanih od tesanog kamena, i danas su vidljivi na površini. Brojni pokretni arheološki nalazi iz okoline svedoče da su se uz utvrđenje razvili civilno naselje i nekropola, dok nalazi potvrđuju prisustvo više pomoćnih jedinica i veksilacija III Flavijeve i VII Klaudijeve legije.

Prema opisu vizantijskog pisca Prokopija, Cuppae je bilo jedno od utvrđenja koje dobija veći značaj tokom obnove dunavskog limesa u vreme cara Justinijana u 6. veku, iako se pretpostavlja da je logor postojao još u kasnoj antici, tokom 4. veka.

Arheološka istraživanja do sada

Prva sistematska arheološka istraživanja rimskog utvrđenja Cuppae počela su 2. decembra 2024. godine. Pošto lokalitet do tada nije bio arheološki istraživan, cilj prvih iskopavanja bio je utvrđivanje preciznije hronologije lokaliteta, prikupljanje podataka za njegovo proglašenje kulturnim dobrom i završetak nominacionog dosijea.

Istraživanja su nastavljena tokom 2025. godine, kada su arheolozi nastavili radove na zapadnom bedemu utvrđenja i analizirali nalaze koji pružaju nova saznanja o životu u antičkom Golupcu i značaju Cuppae u odbrambenom sistemu Rimskog carstva na Dunavu.

Tokom prolećne kampanje 2026. godine istražen je deo zapadnog bedema sa delom unutrašnje kule starije faze utvrđenja, dok je spoljna kula mlađe, kasnoantičke faze istražena u celosti.

Pokretni arheološki nalazi pokazali su da je utvrđenje bilo u upotrebi i tokom ranovizantijskog perioda, a potvrđeno je i da je tokom antike bilo obnavljano i pregrađivano.

Istraživanja se sprovode u okviru projekta „Limes u Srbiji UNESCO svetska baština“, koji realizuju Narodni muzej Požarevac i Arheološki institut u Beogradu uz podršku Ministarstva kulture i Opštine Golubac.