Moj grad

Stradanja u Požarevcu i okolini tokom Drugog svetskog rata

Foto:Ilustracija/AI

Foto:Ilustracija/AI

Dan sećanja na žrtve Holokausta, genocida i drugih žrtava fašizma u Drugom svetskom ratu obeležava se 22. aprila, jer je na taj dan 1945. godine izvršen proboj logoraša iz logora Jasenovac. Posvećen je sećanju na žrtve masovnih zločina i stradanje Srba, Jevreja i Roma.

Nemačke okupacione snage ušle su u grad Požarevac 18. aprila 1941. godine. Tokom perioda okupacije, koja je trajala više od 1.000 dana, prema podacima Muzeja žrtava genocida stradalo je ukupno oko 849 ljudi. Među žrtvama je bilo 809 Srba, 14 Jevreja, 5 Slovenaca, 3 Crnogorca, 2 Mađara, kao i pripadnici drugih nacionalnosti. Ovi podaci deo su šireg bilansa stradanja u Jugoslaviji, gde je u periodu 1941–1945. godine stradalo 657.101 lice, uključujući 392.775 Srba, 52.511 Jevreja i 10.924 Roma.

Po mestima u okolini Požarevca, prema dostupnim podacima, broj stradalih je sledeći: Bare 20, Batovac 16, Beranje 21, Bradarac 5, Bratinac 16, Brežane 27, Bubušinac 21, Ćirikovac 14, Dragovac 25, Drmno 7, Dubravica 19, Kasidol 31, Klenovnik 21, Kličevac 24, Kostolac 33, Lučica 56, Maljurevac 3, Nabrđe 22, Ostrovo 14, Petka 15, Poljana 23, Požarevac 299, Prugovo 13, Rečica 23, Trnjane 62 i Živica 18.

Najveći broj stradalih izgubio je život u okviru Narodnooslobodilačke borbe (NOB), gde su učestvovali kao pripadnici partizanskih jedinica. Značajan deo žrtava stradao je i tokom direktnih ratnih dejstava, uključujući pogibije u borbama i u bombardovanjima tokom ratnih operacija, posebno u prvim godinama rata.

Posebno težak oblik stradanja predstavljaju likvidacije civila u okviru direktnog terora okupacionih snaga. Zabeleženi su brojni slučajevi streljanja i ubistava bez suđenja, kao i vešanja u Požarevcu i okolnim mestima.

Veliki broj ljudi stradao je i u zatvorima i koncentracionim logorima. Među njima su logori Banjica i Sajmište, kao i logori u Jajincima, ali i logorski sistemi u Nemačkoj poput Stalagu, Ofalaga, Mauthauzena i Dahaua, kao i logori u Norveškoj i drugim delovima Evrope

Važno je naglasiti da ovaj spisak nije potpun i da se dodatni podaci о žrtvama mogu pronaći na stranici Muzeja žrtava genocida.

Prema nezvaničnim podacima, u Požarevcu je tokom okupacije stradao znatno veći broj ljudi, a u posleratnoj štampi se navodi da je na brdu Čačalica streljano preko 2.000 osoba. Dok se u poznijim tekstovima pominje preko 3.000 stradalih.